Ordonnantie van de turftienden
van de grafelijkheid 1664
(Holland)
-

Genealogisch domein

menu.gif (929 bytes)

Overzicht van historische bronnen

menu.gif (929 bytes)

E-mail

text.gif (926 bytes)

 


 

J. van de Graft, Geschiedenis der wetgeving op de tienden hier te lande, inzonderheid in Holland en Zeeland (Leiden 1856), pag. 106-109

 

 

 

Ordonnantie van de Turftienden van de Graeflijkheid van Hollandt.



Een ygelyk turfdelver, ofte slaghturver sal gehouden wesen aen te brengen ten behoorlyken tyde, in handen van den Paghter, alle synen gedolven, en geslagen turf, des sullen de pachters, als sy twyffelen, van de Graeflykheits wegen, alle den turf mogen doen meten, indien 't hen belieft, aleer sy die van den velde voeren, of doen voeren, tot haeren selfs kosten, en daer sy gebreck bevinden, sal staen tot correctie, en beteringe, naer rechten te boeten, op een boeten van thien pondt, en de verbeurte van de verswege turf, naar ouder gewoonte, de twee derde parten tot profyte van de Balliouw, die gehouden wordt de calangie daer van te doen, ende dat derde deel tot profyte van den pachter, ofte aanbrenger; met conditie, dat den pachter van geen misbruiken, 't recht van de Turfmaten aengaende, en sal mogen composeren by hem selven, maer gehouden syn, dat den Balliouw, alsse vallen sullen, aen te geven, om by hem gecomposeert, ofte met rechte de amende gevordert te werden, naer hem goedduncken ende behooren zal, op pene van arbitrale correctie naer gelegentheit, gedurende tot anders daer inne geordonneert, ofte geappoincteert sal wesen. Voor 't recht van welke turfmate sy ontfangen sullen, te weten, voor elk last of 100 tonnen slagturf vyf groot, ende van elcke dagveld delfturf vier stuivers, naer ouder gewoonte: welck recht sy gehouden worden in wesen en waerden te houden, sonder 't selve te muteren, vermeerderen, of verminderen, in geender manieren behoudens in Dorpen, daer Ambachtsheeren syn, denselven Ambachtsheeren daer inne te laten volgen haer derden deel, naer ouder gewoonte.
Ende sullen de Pachters haere sitdaghen omme des Graaflijkheits recht te ontfangen mogen leggen op sijn behoorlyken tyt, mits doende te vooren in de Parochie kerk een sonnendaegs kerckgebod, op dat niemant daer van ignorantie pretendere, ende by gebreke van quade betalinge soo sullen de pachters deselve mogen doen excuteren, by den Deurwaarder van des voorsz. Rentmeesters Comptoir, sulx als men de Graeflykheits domeinen gewoon is te doen executeren.
Item de Pachters sullen gehouden wesen van haer opschryvinge goed pertinent register te houden, ende den Dykgrave, ende Heemraden tot hare vermaninge daer van openinge te doen, ende van gelyken sullen de Schouten, en Ambachtsbewaerders van elck Dorp (die volgens de nieuwe keure, en ordonnantie gelyke opschryvinghe gehouden zyn te doen) mede gehouden wesen den Pachter t'haer lieder vermaninghe, openinge van haerlieder registers te doen, sulx als eenighe van de Heemraden, Gedeputeerde in de Kamer van de rekeninghe toegeseyt hebben.
Item, wordt verboden eenen ygelyk hun niet te vervorderen eenigen turf wt te voeren, voor en aleer de opschrijvinghe, en metinghe gedaen sal wesen, dan by consent van de Pachters, die haerlieder naemen, en de metinghe van den turf, opschryven, en 't recht daer van ontfangen sullen in elcke Parochie, daer den turf gevallen is, daer sy haer redelyke zitdagen van twee uuren daegs gehouden sullen wesen te houden, en te voren te laten verkondigen, op datter een ygelyk op magh passen, sonder dat men de Pachters gehouden sal wesen te volgen, ter plaetse van hunne residentie, ook en sal niemant anders mogen moeren, delven, off slagturven, dan naer inhout van den Placcate daer op geŽxpedieert den 7 Mey 1663, en daer nae gepubliceert, en dit op de boetenen peenen daer inne verhaelt, en onder moderatie van Dyckgraav, en Heemraden van Rynlandt, by advise van den Hove van Hollant, daer inne gedaen, ofte te doen, alvorens 't voorschreve Placcaat.
WILLEM HANNEMAN    Rentmeesters Generael
Pieter Borre                         van NoordtHollandt.

CONSULTATIEN EN ADVISEN.

I.

Gesien by den onderges, de Copye van de bovenstaende Ordonnantie van de turftienden van de Graeflykheyt van Hollandt, en geleth op de vragen daer wt voorgestelt.
Dunckt (onder Correctie) dat die geenen, die turf delven, ofte slaghturven, gehouden sijn, volgens de voorsz. ordonnantie, aen den Pachter of die gequalificeert sijn, aen te geven alle haere gedolve, en geslaghen turff, en daer gebreck bevonden wert, dat sulx staet tot correctie en verbeteringh, naer rechten, te weten, een boete van thien ponden, en verbeurte van de verswege turf, en dat ymant turfdelvende ofte slagturvende, en niet ter werelt aengevende, des te meer in de voors. boeten, en verbeurten vervallen is, nam qui non vult partem fraudari, tanto magis non vult totum, en dat die geene meer pecceert, die niet ter weerelt aangeeft, als die een gedeelte aengevende is, en daeromme des te meer in de voorsz. boete, en verbeurte vervallen is, en dat ook in de voors. Ordonnantie generalyk wert geseyt, dat men sal aenbrengen 't gunt men delvende, ofte slagturvende is, en dat de gebrekige vervalt in de boete en verbeurte als vooren.
Aldus geadviseert in's Gravenhage den 29 April 1664.
JACOB DEDEL. R. v. LIMBORGH. 

II.

Gesien by den onderges, de voorenstaende Ordonnantie, de vraghe daer wt geproponeert: mitsgaders het Advis daer op by de voorsz. Heeren-Consulenten gegeven, en op alles geleth. Dunckt (onder Correctie) by den voors. Advise, ommeredenen daer by gededuceert, wel, en reghtmatigh te wesen geadviseert, ons oversulx daer mede conformerende, en wyders, dat schoon den Balliouw, Colleecteur, of Paghter vande voors. thienden soude mogen sijn, echter den selven is gerechtight tot de geheele boeten, dewelke den Paghter,ofte Collecteur, en den Balliouw, in cas sy verscheide persoonen waren geweest, te samen soude hebben gecompeteert, als, mits de diversiteyt van de qualiteyten, in effecte wesende, ofte representerende verscheide persoonen.
Aldus geadviseert in 's Gravenhage den 15 Mei 1664.
MARTIN VAN DER GOES. W. VAN STRYEN. GASPER FAGEL.

 

 

- transcript van Hein Vera -
© 2006 Herman de Wit, Maarssen
Deze pagina is een onderdeel van de-wit.net