Costuymen ende Usantien van de Stadt
ende Lande van Cuyck (1550)

-

Genealogisch domein

menu.gif (929 bytes)

Overzicht van historische bronnen

menu.gif (929 bytes)

E-mail

text.gif (926 bytes)

 


Bron: Streekarchief Brabant-Noordoost (Grave), verdere aanduiding onbekend (in een plakkaatboek?).
Deze costumen zijn oorspronkelijk gedrukt door Michiel Knobbaert te Antwerpen in 1682.

 

 

 

   

 

COSTUYMEN

VAN  DE

STADT ENDE LANDE

VAN

C U Y C K

KAERLE by der gratien Godts, Roomsch Keyser,altijdt Vermeerder des Rijcx, Coninck van Germanien, van Castillien, van Leon, van Grenade, van Arragon, van Navarre, van Napels,van Catalonien, van Majorcke, van Zardinen, vande Eylanden in Indien, ende vaster erde der Zee Oceane, Ertshertoghe van Oostenrijck, Hertoghe van Bourgoignien, van Lotteringhe, van Brabant, van Limborch, van Lutsenborch, ende van Gelre, Grafve van Vlaenderen, van Artoys, van Bourgoignien, Pals-Grave, ende van Henegouwen, van Hollant, van Zeeland, van Ferrette, van Hagenout, van Namen, ende van Zutphen, Prince van Zwave, Merckgrave des Heylighs Rijcx, Heere van Vriesland, van Salvier, van Mechelen, van der Stadt, Steden, ende Landen van Uytrecht, Overyssel, en Groeninghen, Dominateur in Asia, ende Afrique, Allen den ghenen die desen teghenwoordighen sullen sien, Saluyt.

Als wy voor onsen lesten vertreck, uyt desen onse Erf-Nederlanden gheordinneert ende bevolen hebben, den Luyden van onsen Finantien, ter loessen heerbrenghen ende vereenighen aen onsen Dominen sekere partyen van dien, in voorleden tijden by onsen Voorsaten versat, ende onder andere onse Stadt, Sloth, ende Heerlijckheydt van den Grave, ende Lande van Cuyck met heuren toebehooren, ende dependitien, die by wijlen een Grave van Bueren eenighen tijdt van jaeren in pantschap behouden ende beseten sijn gheweest, uyt crachte van brieven van verschrijvinghe die sy van onsen Voorsaten, ende oock van ons als Hertoghe van Brabandt, daer van ghehadt hebben, welcke brieven van verschrijvinghe die Momboiren van onse Nichte Jonckvrouw Anna van Egmont, Gravinne van Bueren, ons met behoorlijcke quitantie overghelevert hebben ontfanghen die hooft-penninghen van die voorschreven pantschap, ende het sy soo, dat die Hooft-luyden ende ghemeyne Lantschappen ons overampts ende nederampts van onsen voorschreven Lande van Cuyck, om te thoonen den goeden wille, liefde, ende affectie, die sy ons als Hertoghe van Brabandt, heure Oversten Heere ende natuerlijcken Prince draghende sijn, ende om te helpen vervallen die penninghen van voorschreven lossinghe, ons sekere schenck en gratuiteyt ghedaen hebben, ons oodtmoedelijck biddende dat in aensieninghe van dien, ons gheliefte sy haer te verleenen behoorlijcke provisie op diversche poincten ende articulen die zy tot voorderinghe vander Iusticien ende ghemeene welvaren van onsen Ondersaten ende Inwoonderen van onsen voorschreven Lande van Cuyck, hebben doen concipieren, ende by gheschrifte overghelevert in handen van onsen Commissarissen, die wy sindert die voorschreven Loessinghe aldaer ghehouden hadden, doen te weten dat wy die saecken voorschreven overghemerckt, en hier opghehadt t'advys van onsen Lieven ende ghetrouwen die Cancellier ende Luyden van onsen Raede in Brabandt, die welcke door onse Ordinantie en bevel alle die voorschreven poincten en articulen doorsien en ghevisiteert hebben, den voorschreven van Cuyck, Supplianten, gheneghen wesen tot haerder voorschreven bede, en begheerte, hebben by advyse van onse seer Lieve en seer beminde Suster die Coninginne Dougere van Hongeryen en Bphemen over, voor ons, onsen erven, ende naekomelinghen, Hertoghen, ende Hertoginnen van Brabandt, ghegunt, ghewillecourt, gheoctroyeert, gheconsenteert, ende gheaccordeert, uyt sonderlinghe gratie by desen de poincten ende articulen hier naervolghende.

 

ART. I.

Oude rechten van 't Landt van Cuyck t'onderhouden. Inden eersten dat wy onsen voorsz. Lande van Cuyck, halden sullen in heure zegels en brieven, alde rechte, privilegien, vrijheden, goeden, alde ghewoontelijcke Costuymen, herkomende van usantien, ghelijck sich dat toebehoort, sonder inbreeck, en al ergelist uytghescheyden, soo verre sy daer van met deughdelijcke titel behoorlijck ghenooten en ghebruyckt hebben.
 

II.

Eedt die de hooft-Officiers aen den Lande van Cuyck doen. Item dan alle hooft Officien sullen ghehalden wesen den ghemeynen Lande van Cuyck eenen Eedt te doene in heure rechten te halden, en in excessie van injurien, daer mede sy partyen aggraveren wolden, sullen als private persoonen ghehalden wesen ghenoechsame borghe te stellen van't ghewijsde om haer intrest daer op te moghen verhaelen.
 

III.

Heymelijcke Schult-brieven voor vier Schepenen te maken.

 

Kint beter doende dan d'andere machmen jet voor uyt maken.

Item dat niemant gheene heymelijcke verworpinghe oft schult-brieven maken en sal, voor twee Schepenen, dan voor vier Schepenē, in't openbaer, en laeten alsdan Schepenen-brieven maken over wettelijcke waeraftelijcke schult, en waer dat sake dat jemand kinderen hadde, ende dat eē kind dede houw beter dan die ander, magh hij wel een reedelijcke voor uyt maken van sijn selfs goet, ende die Secretaris sal die brieven op't prothocol setten, en oft ghebeurden dat jemant aldusdanighe brieven heymelijck dede maken en niet als voorschreve, sullen machteloos, doot, ende van onweerde behalden werden.
 

IV.

Verwinsbrieven binnen s'jaer t'utteren.

Ionghsten brief verpleeght den oudsten.

Item dat alle aebgherichte of verwins-brieven die sijn, oft ghemaeckt sullen worden, datmen die altijt binnen s'jaers utteren, en metten rechten vervoorderen sal, ghelijck daer dogh van outs ghewoonelijck is, en den jonghsten brief sal altijt den oudsten verpleghen, en waer dat sake dat eenighe aengherichte brieven niet gheuttert ofte met rechte ghesleten dan heymelijck ghehalden werden, sullen nul, doot, ende inde rechten machteloos sijn, op dat niemant in coopen oft anders bedroghen en worden.
 

V.

Wiens goedt om schult verwonnen is, magh t'selve binnen t'jaer lossen. Item soo wie aengherichte brieven op jements goedt wint voor wettelijcke schult, dat die weder-partye alsoo sijn goedt met rechten verloren heeft, wederom sal moghen lossen, vryen, ende quyten, binnen s'jaers, met der selver bewijsselijcken schult, daer het voor op ghewonnen is, ende met alle gherichtelijcke schade daer by, en dat hy aent 't goet naerder verwin bewijsselijck ghelachts hadde, daer het mede verbetert waere, te restitueren ende daer oock by te legghen.
 

VI.

Wat geschiet als die aengherichte brieven ghewonnen heeft, sijn hooft somme soo langh niet en can uytstaen. Item oft saecke waere dat die selve, die dusdanighe aengherichte brieven ghewonnen hadde op een anders goet, en conde sijn hooft somme, oft sijn jaer rente soo langhe niet ontberen metten coste van rechte, daer hy sijn aengherichte brieven voor-ghewonnen had, te weten binnen s'jaers, te moghen lossen, ghelijck voorsz. staet, sal die selve verwinre tot wat tijden hem believen sal, binnen s'jaers de opghewonnen goederen moghen in't openbaer vervoopen ende ten meesten penningh brenghen, alsoo verkocht sijnde, sal die opwinne van de goederen sijn hooft somme oft sijn jaerlijcksche rente daer hy die goederenvoor opghewonnen hadde metten coste van rechte ofte verbeternisse van goederen daer van eerst moghen hebben, ende ghebruycken, ende den verloop vande vercochte goederen sal alsdan toebehooren den ghenen die sijn goedt aldus metten rechten afghewonnen ware in ghebreke sijnre, sijnen erve.
 

VII.

Breucke van die 1. 2. 3. ende 4. mael beleydinghe doet ghesinnen. Item oft jemant in den Lande van Cuyck metten verwin, ofte aengherichte brieven op sijn ghewonnen goet met Scholtis ende Schepenen gherichtelijcken beleydinghe ende ruyminghe dede ghesinnen, eenmael, andermael, derdemael, sal die selve die aldus beleyt t'elcke seyse ghebreuct hebben een hooghen breuck, en waert saecke dat hy ten vierde-mael alsoo beleyt worden ende niet gheruymt en hadde, sal dan arbitralijck ghecorrigeert worden naer die ghelegentheyt van der Contumatien ende die beleydinghe voorschreven, sal tijdt van veerthien daghen tot veerthien daghen gheschieden.
 

VIII.

Ondersate in hunne ghemeynte hooch ende leegh brouck te houden.

Ghemeynte niet af te graeven sonder noot ende consent.

Item dat wy onse voorschreven ondersaten van Cuyck halden sullen in heure ghemeynte, hoogh, ende leegh brouck ende heyghelijck sy suslanghe daer inne ghehalden sijn gheweest, ende niemant en sal eenighe ghemeynte afgraven ten ware van grooten noode, ende dat men onsen consente en der ghemeynte inwoonders des kespels daer sulcx ghebeuren sal.
 

IX.

Momboirs en mogen niet alieneren sonder consent van vrienden en Amptman.

 

 

Exceptie. 

Item dat gheene momboirs van eenighe onmondighe kinderen die Godt berooft heeft van heuren ouderen, sullen moghen verkoopen ofte verbringhen eenighe goederen buyten consente der naeste vrienden en metten Amptman en Gericht daer sulcx ghebeuren en gheschieden mochte, ten waere saecke datmen die vercoopen moeste om die onmondighe kinderen daer mede op te brenghen ende te onderhalden, ende andere nootelijcke saecke, daer van ten versoecke van naeste vrienden der voorsz. kinderen den Schoutis ende Ghericht daer sulcx gheschieden buyten consent als voorschreven, sal sulcke vercoopinghe machteloos, nul ende van onweerden wesen, om dat een yeder man mach sien, wat hy van sulcke mombaer coopt, en die onmondighe kinderen sullen tot heuren mondighen daghen haer goet aldus vercocht sijnde buyten consent als voorsz. wederom aenvanghen buyten heuren schade.
 

X.

Lichtelijcke vercoopinghe onder de helft is nul. Item oft yemant zijn erve in dronkenschap oft anders met lichtigheyt afghericht worde, dat die helft binnen coops ware, dat sulcken coop nul ende machteloos wesen sal, op dat niemant alsoo bedroghen en worde, beheltelijck bleeft die vercooper met consent sijnre huysvrouwe des anderendaeghs by den coop, en vander listigheyt gheinformeert oft gheadverteert wesende, sal alsdan van weerden wesen en ghehalden werden.
 

XI.

Houwen van eycken hout, tot noodelijcke reparatie, en breckt geen tocht.  Item soo inden Lande van Cuyck een erftochte dat die tochter ofte tochteresse gheen tocht breken en sal, aen soo veel eyckenholts te houwen tot behoef der reparatie der timmeringhe dat tochter oft tochteresse in tochten besit, ende den afval van oncosten te behalden anders salmen daer die tocht aenbreken.
 

XII.

Weghmaken van goedt in sijn leven. Item ofte yemant zijn leven erve ende goedt wegh gave oft maecken wolden, salmen dat ruymen jaer en dagh alsmen suslange inden voorsz. Landen van Cuyck gheuseert ende ghebruyckt heeft.
 

XIII.

Beschut van goedt gheen Leen of thins goedt sijn behoort den outsten sone toe. Item soo als inde Landen van Cuyck een beschudt over goederen dat gheen Lant is, lyfs-ghewins, oft thins goet en is, dat daer dickmaels twist om valt, dat den ousten sone dat beschudt toebehooren sal ende soo naerder swaerts zijde, ende dat sal gheschieden binnen ses weken naer den coop met fijnder silver ende goldt voor Schepenen.
 

XIV.

Loon ende verteerde schulden voor te peynden.  Item datmen verdiende loon ende verteerde schult nae manisse voor sal moghen doen peynnen als verwonnen schult, indien die schult bekent wort, oft dat daer van behoorlijck bleke.
 

XV.

Tochter en magh niet versetten op dat tocht goedt.  Item oft ghebeurde dat tochter oft tochteresse wat versetten moesten dat zy dat doen moghen op haer ghedeelt van goederen, dan niet op dat tocht goedt, ten ware met wille weten en consent der erfghenamen van't tocht goedt.
 

XVI.

Loessen van renten. Item soo dickmael maeckt van sekere jaren inder loessen dat daer een jaer is, het zy van renten oft ander goet een eeuwighe loesse wesen en blijven sal; ende oft ghebeurde (als dickmael gheschiet) datmen eenighe specificatie maeckten van sekere sonderlinghe penninghen datmen allen tyt met die rechte weerde daer voor aen ghevalueerde Brabants ghelde lossen en betalen sal moghen.
 

XVII.

Door dat heele landt van Cuyck een rechte procedure te houden. Item datmen eenen yederen lant-recht sal laten vervaeren naer oude ghewoonte ende dat door dat gantsche landt van Cuyck een rechte proceduere van rechten breucken wesen sal, om dat een yeder man weten magh die rechtvoorderinge van rechten, en waer een sich nae reguleren mach, beheltelijck pandinghe ende ghericht ghelt yeghelijck in sijne banck nae oude hercomen. 
 

XVIII.

Die een anderen in nootwere wont, is vry: maer den aenlegghere betaelt de breucke. Item oft ghebeurde dat yemant sijn lyf verweren moeste nootshalven, ende alsoo bedronghen worden d'welck hy alsoo met waerachtighe tuyghen coste by brenghen en die aenleggher wort ghewont, dat de selve aenleggher de breucken en meester-loon betalen sal.
 

XIX.

Den meester seggende dat den ghequetsten uyt het perijckel is, is den quetser buytē plicht. Item oft ghebeurde als dickmael, dat twee malcanderen wonde, ende den ghewonde worde daer nae gherichtelijck op die straet beleyt, ende dat by de Mr. die over die ghewonde ghehaen hadde, onder eedt der voorsz. Schepenen, verclaert waer, dat die ghewonde aparentelijck waer uytten perijckel van doot, en daer nae hy sterft sal die ander die dat ghedaen heeft des doots alsdan niet plichtigh, noch ons daer niet in vervallen sijn, dan den eersten breuck.
 

XX.

Breucken worden betaelt naer het meten vande wonden. Item datmen een wonde meten sal boven die ooghen, en ooren, die lenghte, ende anders die diepte, des salmen nemen dat schoonste lith in die hant aen den vingher hevet die lenghde van den lith voorsz. ist eenen hooghen breucke, ist minder een boete, ende dit sal yeder banck halden nae alder ghewoonte.
 

XXI.

Geen bergen t'ontdecken daer vloch af comen magh. Item dat niemant gheen berghen en sal mogen ontdecken daer vloch af comen magh, op den hoogsten penningh breuck die sulcx doen en haelen dan ist noodigh, salmen hem by den ghericht wysen daermen sulcx doen en haelen sal.
 

XXII.

Possessie van een derden-deel van hondert jaeren.  Item dat een deughdelijck possesseur over een derden-deel van hondert jaeren in sijn possessie blijven sal, ten waere saecke dat yemant buyten lendigh gheweest waere, ende daer nae wederom quaeme, magh hy die goederen daer hy sich rechts toe vermeet vervoorderen. 
 

XXIII.

Rent-brieven hebbende een derden-deel van hondert jaeren geslapen sijn machteloos. Item, datmen met ale zegelen ende brieven daermen renten mede maenen wil, oft mede spreken van erve, oft dierghelijkcke, salmen mede wercken binnen eenen derdendeel van hondert jaeren, oft indien dat men dit stille hiel, ende niet daer binnen den voorsz. tyt mede en werckten, sullen slaepers, ende machteloos gheacht werden,op dat niemant daer by bedroghen en worde.
 

XXIV.

Die Schepenen weerspreeckt staet ter correctie. Item alsoo dat dickmaels ghebeurt datmen op die Schepenen oft weer-spreeckt tot achter-deel van Wethouderen, en dat beconden can, sal tot onsen correctie staen.
 

XXV.

Die jemant beschuldight moet t'selve met getuygen by brenghen. Item soo wie een man oft vrouw persoon wat overseyde, oft scholden wolde, ende hem daer af betuyght gheve, en alsoo aen rechten quamen ofte comen moeste, sal die selve die sulcx ghesproken heeft, dat alsoo met goede onleghbaere wettighe tuyghen by brenghen, ofte neen, sal hy die man wesen, en inder clachte oft aenspraeck vervallen sijn.
 

XXVI.

Gherecht-bancke voor den middagh te dinghen.  Item datmen in onsen lande van Cuyck die gherechte-bancke voor den middaghe spannen ende dinghen sal, en oft sake waere dat eenigh buyten man aen rechten te doen hadde, die en sal voor den middaghe oft een half ure voor, oft nae, ongheverlijck niet versuymen, oft alsoo lange als dat ghedinge nae den middagh dueren sal, tenw are dat hy noots halven niet comen en coste en dat te bewysen, en sal sijn saeck alsdan niet verloren hebben.
 

XXVII.

Aenspraecke ende antwoorde schriftelijck te leveren.

Salaris voor den schrijver, erftalen, testamenten, maeghscheyden &c. 

Item datmen alle aenspraecke ende antwoorde conden en waerheden in alle banck schrijve oft schriftelijcken overleveren sal, elck op sijn beraet ghedraghen over thien Car.guld. des salmen den schrijver gheven van erftael testaments saecken, maeghscheyden, ende heylickx penninghen een quart wyns, elcke partye, ende van penninck-gelt ghedragen onder twintigh Car.guld. elcke partye eenen halven Brabants stuyver, daer-en-boven een Brabants stuyver, ende dit sal mede in die gherichts kosten gherekent worden.
 

XXVIII.

Wat te geven voor de voorspraecken.

 

Voorspraecke en mach beyde de partyen niet dienen.

Item datmen een voorspreeck geven sal, van erftael een quart wyns, ende van gereeden gelde een mengelemn elcke resyse, en oftme geen voorspreeck (soo alle man sijn selfs woort niet doen en can) soo machmen den Scholtis uytter banck ghesinnen om sijn loon oft een Schepen oock om sijn loon, beheltelijcken dat een voorspreeck beyde die partyen niet dienen en sal, in erftael, noch van ghereede ghelde, ende dat die voorsz. Schepenen die den voorsz. partyen om loon ghedient hebben over t'maecken van der vonnissen niet wesen en sal.
 

XXIX.

Buyten man beset, moet borge stellen van te recht te comen.  Item oft ghebeurden dat een buyten mane beset worden voor penninghen ofte gereet goedt, die sal borghe setten ten naesten ghedinghen ten Rechten te komen, sonder eenigh dagh haelen, en daer sal gheenen hooghen breuck in ghelegen sijn, dan een boete dan een saecke aengaende, erftael salmen eens sijnen dagh ophaelen binnen die eerste veerthien daghen, oft op den veerthienden dagh, ende dan ten naesten ghedinghe aen t'recht te comen, ende daer sal een hoogen breuck ingheleghen, soo verre sy ten rechten ende voor die bancke comen, ende anders niet.
 

XXX.

Breucke van die beset sijnde niet en compareert.  Item oft ghebeurde dat een man beset waere ende hiel met inne en neit te rechte en quame, ten waere saecke dat hy binnen middelen-tijde met sijn weder-partye verleke en scheyde, dat die selve verbeurt en ghbreuckt sal hebben t'sestigh golt gulden.
 

XXXI.

Oorlof te ghesinnen te spreken aen Scholtis, als men aen de banck comt.  Item als een man oft vrouw voor die ghespannen banck comt om haer recht te vervoorderen, oft verdedinghen, die sal oorlof ghesinnen te spreken aenden Scholtis datmen niet voorder in eenighe verschrijvinghe behaelt ende bevanghen sal wesen.
 

XXXII.

Die jemandt doet daghen om gelt, ende verleeckt, dat dan in onrecht bevonden wort betaelt de boet.  Item oft ghebeurde dat een man ofte vrouw den anderen dede ghedagen voor penningen gelt, ende binnen midelen-tijden verleken die partyen, dat daer niemant aen breucken en sal oft rechten derven comen, dan alleen den gheseten Richter een boet penninck, den ghenen die in onrecht ghevonden sal worden.
 

XXXIII.

Men mach altijt mechtighen tot believen. Item datmen altijt mechtighen mach tot believen alsoo wel voor die aenspraeck, als naer die aenspraeck.
 

XXXIV.

Alle bancken moghen de saecke naer de hooft-banck senden. Item dat alle bancken sullen moghen wijsen die saecken die sy noch wijs noch vroet en sijn aen haere hooftbanck van Cuyck, nae dien sy 't proces over sien hebben bevinden dat sy t'selve proces niet en souden connen ghewijsen, sonder eenighe simulatie oft gunstigheyt van Schepenen.
 

XXXV.

Schepenen wijsen naer hunnen beste wetentheyt. Item dat die Schepenen in alle bancken sullen nae haerder beste wetentheyt ende haere vyf sinnen wysen, en ons daer niet aen breucken.
 

XXXVI.

Hooft wijsinghe.  Item datmen alle saken sal te hooft wysen nae alder ghewoonte, en oft yemant aen sijn hooftbaer vonnisse verloren en hen bedachte daer inne beswaert te sijne mach die selve voorder in't recht als dat behooren sal, dan sullen wy met Schepenen vonnisse te vreden sijn, aengaende hooch-breucken, sonder appelleren, als van outs ghewoonlijck is, uytghescheyden lyf, ende goet.
 

XXXVII.

Niemant voor renten te panden die neit ghemaent en is.  Item dan niemant den anderen sal moghen panden voor eenighe jaer-renten of anders hy en heeft den schuldenaer eerst ghemaent, oft laeten maenen, dan voor gherichtelijcken bekende schult, salmen op sijne ghebuerlijcken ende beleden tijt panden, als van outs ghewoontlijck, beheltelijck liet yemant zijn tyt overgaen, sal die pandinghe nul ende machteloos wesen, en oft die ghepande partyen in middelen  tyt haer veleke sonder aen die bancke voor recht te comen, sal daer niet aen ghebreuckt wesen dan een boete, maer set yemant sijnen voet met recht daer door en soo ten rechten comen, staet alsdan op eenen hooghen breuck.
 

XXXVIII.

Breucke van die in't vercoopen van goet, eenighe lasten verswijght.  Item oft yemandt eenigh goet, huys, hof, ofte erve verkochte, ofte eenighe pachten die voor versetten wolden, ende inder selver opdracht ofte veste eenighe pachten oft renten die daer op stonden ende van te voren uytginghen versweghen, datmen der waerheyt bevinden conde, die selve sal daer aen breucken t'elcker reyse dat alsoo gebeurde, vyf en twintich Philips guldens, die een helft voor ons, die ander helft tot behoef vande Schepenen daer, oversulcx ghebeurde, en indien die vercooper gheen macht en hadde die pene te betalen, sal hy staen t'onser correctie.
 

XXXIX.

Gheen vlagghen te steken inde rechte leghte ende groesvelt. Item soomen Anno elf, metter gantscher ghemeynte, edel, ende on-edel, om welvaert der ghemeyner ondersaten des neder-Ampts, s'Landts van Cuyck, in't by wesen des Amptmans van s'Heeren weghen, met die van Bueghen overkomen ende een eendrachtelijcken ghesloten is, dat daer voortaen niemant wie hy sy, hem soude vervoorderen eenighe vlaggen te steken in die rechte leghte ende Groesvelt, nae uytwysinghe der palinghen, ende waer naer die palinghen uyt ende verdonckert ware, salmense weder by den gherichte palen, endie ander ghemeynte salmen ghebruycken tot profijt der ghemeyner ondersaten.
 

XL.

Geen ebesten te schutten oft doen schutten.

Schaepen t'savondts t'huys. 

Item dat niemant eenighe beesten schutten oft doen schutten en sal, segghende, dit ons Heerlijckheyt dan daer die beesten gaen in haer Heerelijckheyt sullen oock andere beesten gaen ingheschut ghelijck haer selfs beesten, beheltelijck datmen die Schapen t'savonts wederom t'huys hebben sal, die ander beesten sullen onder malcanderen gaen, als van outs ghewoonelijck.
 

XLI.

Onder sijn Schaepen gheene andere te houden.  Item dat niemant onder sijn Schaepe, aen en sal nemen te onderhouden ander luyden Schapen, dan sijn eyghen Schaepen, oft ander haer beesten opten hoogsten penninck breuck, dan yeghelijck magh nae sijn staet vier oft vyf Schaepen, tot sijn eten en ghebruyck houden, daer op dan als half Oost voorby is, machmen die Schaepen ende beesten laeten gaen als van oudts ghewoonelijck ongheschut, dan uytheemsche beesten salmen even wel schutten, yeghelijck beest een pont, half voor die bode, en half voor Schepenen.
 

XLII.

Waer ieghelijck Kerspel paelt.

Breucke van die vlaggen steckt binnen die paelen.

Item eene yeghelyck kerspel sal paelen op haer ghemeynte, daer 't den kerspel en dorpe meest nut en oitbaer wesen, alle 't gherichte met den Heere, ende oft yemandt binnen die palinghen vlagghe steeckte, sal daer aen breucken t'elcker reysen alsmen daer een gherichtelijck op beleyt den hoochsten penninck breuckt, ende oft ghebeurden datmen eenighe schapen bevonden binnen die palinghe meer dan voorschreven, sullen sy daer van gheven, van Koeyen een pondt, half voor den boey, en half voor de Schepenen, dan ofter een of twee waren, sullen sy van elck schaep gheven een kanne biers.
 

XLIII.

Reparatie van schade door beesten in een anders hoven ghevonden. Item oft die Schutter eenighe beesten, in een anders mans koren vondt, en die Schutte, die beesten en sal hy niet overgheven, die man die sulcke schaede gheleden heeft, en is eerst te vreden ghestelt van sijnen schaede, ende oft die beesten niet gheschut en waeren, salmen doe schaede met goede naebueren beleyden, en by den selven te voldoen.
 

XLIV.

Schutter niet te slaen, noch sijn beesten uyt de schutskoyen niet te halen. Item niemandt wie hy zy, en sal den ghesworen Schutter slaen, omdat hy sijn beesten gheschut hadde als recht ware, op den hoochsten pennick breuck, en niemandt en sal oock zijn gheschutte beesten teghen den Schutters wille uyt die Schuts-koeyen halen, op de breucken als vooren, dan wonde yemandt den Schutter om des schuttens wille, sal breucken thien Alde schildt.
 

XLV.

Verckens die op de ghemeynte gaen te ringen. Item die Verckens die op de ghemeynte gaen oft ghehuedt worden, sullen gheringht zijn, op dat sy op die ghemeynte niet en vroeten, indien dat sy ander op die ghemeynte bevonden worden salmen van elcker koyen een pondt gheven, die een helft voor den bode, ende d'ander helft voor den Schepen, dan die zy Verckens in sijn koy oft op sijn selfs erf helt, ende niet op die Gemeynte en comen, sullen vry wesen.
 

XLVI.

Wat te doen alsmen de Heerschauwinge doet. Item alsmen Heerschouwinghe doet, salmen die straeten ruymen, maecken, ende haer alde breede laeten, als van alsts ghewoonlijck, ende die Heer sal sijnen ghebuerlijcken tijdt houden, namentlijck drye veerthien daghen daen nae te comen schouwen, oft neen, wederom van nieuws te laten ghebieden, ende oft gheviele dat teghen eens mans erve die straete niet ghemaeckt en ware, als recht, sal daer niet meer af gheven aen een stuck landts, dan een breucke, dan heeft hy meer ghscheyde erven aen die straeten, sal hy tegehen yeghelijck stuck, die straet maecken ende ruymen op ten breuck als voorschreven.
 

XLVII.

Heckens aen de gemeynte te hanghen om die beesten uyt te keeren. Item soo dan aen die straete, en sonderlinghe aen die ghemeynte heckens hangen, om die beesten uytten Velde te keeren, ende niet toe-ghepaelt oft ghesloten en waeren, en niet open en stonden, als men schouwden, salmen niet aen breucken.
 

XLVIII.

Binnen 7.  jaren niet te schouwen noch straten te bepaelen. Item datmen binnen seven jaeren nae den anderen volghende, niet en sal schouwen, en nietmandt en sal eenighe straten aengraven ofte bepaelen dan van alts ghewoonlijck.
 

XLIX.

Waterloopen te openen om het water te trecken.  Item datmen alsdan alle waterloopen, by graven, ende tocht graven, open graven sal om dat water af te trecken, die van alts gheweest zijn, oft tot alle veerthien daghen op ten hoochsten penninck breuck te beleyen, half voorschreven, ende half voor den Schepenen, om te bat te onderhalden.
 

L.

Die erven hebben aen de straete moeten sien datter gheen schaede en geschiet, als men die beleydt.  Item dat alle die ghene die aen die ghemeynte ofte strate erve ligghende hebbende, sullen wercken, dat daer gheene schade door en gheschiede op een pont te breucken, als men daer op beleydt wordt, en dit met Richter-boode en Schepen.
 

LI.

In't schouwe geen schapekoyen op te setten. Item alsmen schouwen sal, en derftmen gheen schaep-koyen op te setten, soo wie ons daer onsen thiendt in hebben.
 

LII.

Hoe veel vander Coppelle te nemen als die bussen openligghen.  Item soo dickmael die bussen open en onghewerckt ligghen, en die schaepen daer inne quaemen, oft andere heure beesten; sonder wille en wete, salmen vander Coppellen niet meer nemen, dan een pont, ende een peerdt, een koey, een rundt, elck een pont.
 

LIII.

Op de Molens een ghewicht te hanghen.  Item datmen op yeghelijcken Molen, inden lande van Cuyck, een ghwicht hebben en hanghen sal, dat niemandt by dien bedroghen en worde.
 

LIV.

 

 

Van de vonnissen der Wethouders niet t'appel leren, maer reformeren. 

Item voor't overmercken die gheleghentheyt van onsen voorschreven lande van Cuyck, ende ten eynde dat die Landt-zaeten ende andere die aldaer te Rechte staen sullen, van onbehoorlijcke costen verlicht ende ontlast blijven moghen, soo hebben wy den supplianten by adviese ende deliberatie als vooren, uyt onser rechter wetentheydt, authoriteyt ende volmacht, ghewillecoort, gheoctroyeert ende gheaccordeert, willekeuren, Octroyeren, ende accorderen by desen, voor ons, onse voorschreven erve, ende naecomelinghen, datmen van egheene vonnissen, sententien ende appoinctementen, die by Wethouders ende Gherichte van onsen voorschreven Lande van Cuyck voortaen ghegheven sullen worden, niet en sal moghen appelleren aen onsen Cancellier ende Rade in Brabandt, met die ghene die hem van eenighe vonnissen, sententien ende appoinctementen beswaert sullen vinden, sullen van de selve wel moghen reformeren, ende daer op brieven van reformatien verwerven, niet teghenstaende die welcke die voorschreve vonnissen, sententien, ende appoinctementen, sullen ter behoorlijcker Executie ghestelt worden, in dien sy Executeerlijck zijn, en partye dat versoeckt, onder sufficiente cautie en borch-tocht, nochtans van die gheexecuteerde te restitueren, soo verre by sententie diffinitive gheseyt zy, dat sulcks behoorden te gheschiedene, en sullen die van onsen voorschreven  Lande van Cuyck, aengaende dit punct ghebruycken, sulcken ende ghelijcke Privilegie als onse voor Hooft-steden van Brabandt ghenietende zijn, reserverende tot ons ende onse naecomelinghen, Hertoghen en Hertoghinnen van Brabandt, d'interpretatie van die swaricheden oft duysterheden, die in eenighe vande voorschreve poincten en anderen souden moghen in toecomende tijden bevolen werde, Ontbieden daeromme ende bevelen onsen voorschreven Cancellier en Raden in Brabandt, President ende luyden van onse Reeckeninghe tot Brussele, Meyer van Loven, Amptman van Brussel, Schoutetten van Antwerpen, en vanden Bossche, Amptman vande Grave, ende alle andere onse Richteren, Amptluyden, Officieren ende Ondersaten, dien dit aengaen sal, dat hy de voorschreven Supplianten van dese onse Gratie ende Concessie, Octroy, Accoort ende Confirmatie, inder vueghen ende inder manieren boven verhaelt, doen, laten ende ghedooghen, rustelijck, vredelijck ende eeuwelijck ghenieten ende ghebruycken, sonder hun te doen ofte laeten gheschieden eenich hinder, letsel ofte moyenisse ter contrarie, Want ons alsoo ghelieft, des t'oirconde hebben Wy onsen Zeghel hier onder aen doen hanghen, ghegheven in onser Stadt van Binsch, den achtienden dach van Augusti, in 't jaer ons Heeren, duysent vijf hondert en vijftich, van Onsen Keyser-rijcke een-en-dertich, en van onsen Rijcke van Castillien ende andere, het vijf en dertichste, by den Keyser in sijnen Rade.

 

2004 Herman de Wit, Maarssen
Deze pagina is een onderdeel van de-wit.net